Prof. Kazimierz Gierdziejewski

Urodzony 10 kwietnia 1888r. w Kutaisi na Kaukazie. Po ukończeniu Politechniki w Petersburgu w 1910r. odbył 2 letnią praktykę a następnie rozpoczął pracę zawodową w odlewni Fabryki Parowozów R. Hartmana w Ługańsku (Woroszyłowgrad). W 1917r. jako kierownik odlewni w Ługańsku sprowadził tam grupę 30 polskich formierzy, rdzeniarzy i oczyszczaczy. Po powrocie do Polski w 1920r. K. Gierdziejewski kieruje przebudową Fabryki Gerlach i Pulst w Warszawie a od 1921r. kieruje odlewnią "Poladżel". Od 1922r. buduje zaprojektowaną przez siebie odlewnię Zakładów Mechanicznych URSUS i uruchamia ją w 1926r. pełniąc następnie funkcję dyrektora Fabryki Metalurgicznej URSUS. Organizuje produkcję części do samochodów Fiat 508 i Fiat 1500 oraz odlewów aluminiowych dla potrzeb lotnictwa i motoryzacji. Opracowuje normy na odlewnicze stopy aluminium. W 1937r. zostaje wybrany wiceprezesem Towarzystwa Wojskowego Technicznego oraz powołany na stałego członka Rady dla Spraw Metalurgii i Metaloznawstwa przy Ministerstwie Spraw Wojskowych.

W 1938 zostaje wiceprezesem Polskiego Związku Badania Materiałów oraz przewodniczącym Komisji Wyrobów Hutniczych dla przemysłu metalowego.

Od połowy lat dwudziestych pracuje nad rozwojem form organizacyjnych i technicznych odlewnictwa. W Przeglądzie Odlewniczym, który zaczął ukazywać się w 1937r. Kazimierz Gierdziejewski wysunął szereg propozycji zmierzających do uzdrowienia ówczesnego krajowego przemysłu odlewniczego.

1. Postulował wprowadzenie metod racjonalnej gospodarki przez dokładne ustalenie kosztów własnych,
2. walczył o godziwe płace dla robotników i przestrzeganie ustaw o pracy w godzinach nadliczbowych, o urlopach, zwłaszcza w odlewniach prywatnych,
3. pisał o potrzebie koordynacji produkcji wewnątrz branży i z klientami, podnoszenia jakości wyrobów (na przykład dzięki normalizacji) oraz orientacji proeksportowej odlewni

Od 1927r. Kazimierz Gierdziejewski wykłada odlewnictwo na Wydziale Mechanicznym Politechniki Warszawskiej. W kierowanym przez niego Zakładzie Odlewnictwa organizuje pierwszą polską placówkę badawczą odlewnictwa. W latach 1929-39 prowadzono w nim m.in. badania brązów krzemowych. K. Gierdziejewski stworzył też szkoły odlewnicze (średnią i zawodową) w Warszawie i Ursusie.

W 1935r K. Gierdziejewski został wybrany na prezesa Międzynarodowego Komitetu Technicznych Stowarzyszeń Odlewniczych CIATF, przewodnicząc w roku 1935 obradom Międzynarodowego Kongresu Odlewniczego w Brukseli.  Wchodzi w skład Międzynarodowej Komisji Metod Badania Żeliwa, a w 1939r. powierzono mu obowiązki generalnego sprawozdawcy tej komisji. Na Międzynarodowym Kongresie Odlewnictwa w Paryżu w 1937r. jako autor pierwszej systematyki wad odlewniczych zostaje przewodniczącym Komisji Systematyki Wad Odlewniczych. W 1938r. zorganizował Międzynarodowego Kongresu Odlewnictwa w Warszawie.

W okresie okupacji niemieckiej zorganizował i kierował Państwową Szkołą Metaloznawczo-Odlewniczą w Warszawie, a jednocześnie wykładał w Państwowej Wyższej Szkole Technicznej oraz na tajnych kompletach nauczania. Odbudowywał zniszczoną odlewnię żeliwa Węgierska Górka, ponadto od 1 lutego 1946 roku był dyrektorem Instytutu Odlewnictwa w Krakowie. W tym okresie bierze udział w pracach poprzedzających I Kongres Nauki Polskiej. Postulował zbliżenie nauki (Instytutu Odlewnictwa w Krakowie) i odlewni krajowych.

W 1952r. minister przemysłu  usuwa Gierdziejewskiego z Instytutu Odlewnictwa. Mimo to dużo publikuje i przygotowuje "Zarys dziejów odlewnictwa polskiego". Po ukończeniu książki (w 1956r) wraca do Instytutu Odlewnictwa, początkowo jako doradca. W STOPie (Stowarzyszeniu Technicznym Odlewników Polskich) zostaje przewodniczącym Głównej Komisji Rewizyjnej.

Umiera niespełna w miesiąc po VI zjeździe delegatów STOP, na którym wybrano go na prezesa STOPu. Zostawił po sobie ponad 100 prac i publikacji, w tym 24 książki. Zaprojektował ponad 30 odlewni żeliwa i metali nieżelaznych - połowę zrealizowano.

na podst: JAN MARCINKOWSKI "STOWARZYSZENIE TECHNICZNE
ODLEWNIKÓW POLSKICH I JEGO PREZESI",
 PRZEGLĄD ODLEWNICTWA NR 5/85 STR. 177-180.

Tablica pamięci profesora  Kazimierza Gierdziejewskiego ur. 10.IV.1888  zm. 29.VII.1967 Tablica umieszczona jest na budynku Odlewni Metali Nieżelaznych ASMET S.A. (dawnej odlewni Z.M. Ursus)

Powiększ